Arhitektura

Osmanagića džamija

Osmanagića džamija nalazi se u starom dijelu grada, nedaleko od Starodoganjske džamije, prema brdu Ljubović. Podigao ju je krajem XVIII vijeka Hadži Mehmed-paša Osmanagić. Na džamiji nema natpisa, vakufnama joj nije sačuvana, pa je tačna godina gradnje nepoznata. Na Sahat-kuli, drugoj zadužbini ovog vakufa takođe nema natpisa, a oba hajrata su građena istovremeno. U turbetu pored džamije gdje je ukopan Hadži-paša, uzglavni nišan je uništen, pa se ni godina smrti ovog hajirsahibije ne zna. Prilikom bombardovanja Podgorice tokom II svjetskog rata, Osmanagića džamija doživjela je Velika oštećena, a na njenu obnovu se čekalo čak četiri decenije. 1997. godine joj je vraćen prvobitni izgled, jer je sanacija vršena prema projektnoj dokumentaciji Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Cetinja. 1998. godine urađen je i ogradni kameni zid i dvije ulazne kapije u haremu džamije. Lijevo od ulaza u džamiju nalazi se Hadži-paše Osmanagića turbe. Izgrađeno je kao otvoreno zdanje, na četiri stuba od fino klesanog kamena. Na njih se oslanja poluobličasta zidana kupola. Godine 2000. turbe je pokriveno bakrom i munare je sanirano. U haremu džamije, sa desne strane od ulaza je bunar, koji je nekada služio za potrebe vjerskih obreda-abdesta, a koristio je i za potrebe stanovnika mahale Osmanagića džamije, a sa lijeve strane nekoliko mezara. Od ulazne kapije sa desne strane napravljena je abdesthana, a na istočnom dijelu harema pored ogradnog zida podignuta je mala zgrada za arhivu sa kancelarijom i mokrim čvorom. 15. oktobra 2004. godine, prvog dana mjeseca Ramazana klanjala se džuma namaz u Osmanagića džamiji nakon 60 godina. Ta čast je pripala hadži Idris efendiji Demiroviću. 12. decembra 2010. godine u ranim jutarnjim satima unutrašnjost džamije je zahvatio požar. Uništen je sav unutrašnji dio: hutba, mihrab, tepisi, lusteri, tavanice, prozori, mahfile i dr. Brzom intervencijom vatrogasnih ekipa džamija je spašena od potpunog uništenja. Nakon uviđaja stručne komisije, analize mogućeg uzroka požara i procjene štete, pokrenuta je aktivnost na kompletnoj sanaciji unutrašnjeg dijela džamije. Ministarstvo kulture je dalo novčanu pomoć, ali je Turksa agencija za međunarodnu saradnju i razvoj (TIKA) izvršila kompletnu sanaciju džamije o svom trošku. Džamija je ponovo počela sa radom 9. decembra 2011. godine i pod zaštitom je države.

Tekst pod naslovom 3. Džamija Osmanagića u Podgorici je preuzet iz knjige „Džamije u Crnoj Gori“, Bajro Agović, drugo dopunjeno izdanje, strana 115 – 118 izdavač: Almanah – Podgorica, 2022.