Arhitektura

Husein-pašina džamija

Ovaj kulturno-istorijski spomenik iz XVI vijeka spada u najljepše spomenike orijentalno-sakralne arhitekture u našoj zemlji. Podigao ju je Husein –paša Boljanić, sin Bajram-age Boljanića, iz sela Boljanića, kod Pljevalja.

Pored džamije postojali su han, harem, česme. Uz nju je izgrađena Husein-pašina medresa, za koju se kaže da se sadržajno i arhitektonski nije razlikovala od medrese Mehmed-paše Sokolovića u Istanbulu, te da je zapravo bila njena kopija. Imala je 18 učionica, biblioteku i izvorsku vodu dovedenu u dvorište.

Njena gradnja započinje 1569. godine. Osnova Husein-pašine džamije je kvadratnog oblika. Dugačka je nešto više od 17 metara, široka 13m. Njen glavni centralni prostor nadvisuje kupola raspona 10,85m. Pored glavne ima i dvije male kupole. Na ulaznom dijelu nalaze se 4 mermerna stuba. Munare zidano od laporca, visoko je 42 metra. Od podnožja munareta do šerefeta ima 110 stepenica, pa se smatra da je ovo munare najvisočije na Balkanu. Na podnožju munare, gdje se munara odvaja od glavnog objekta, nalazi se tarih ispisan na spoljašnjem dijelu munare u krugu. Prevod tariha glasi: Dok postoji (džamija ili munare) /ona će biti očiti znak postojanja pravde, /dok je u uspravnom položaju,/jamac je Božijeg zakona.

Njena gradnja započinje 1569. godine. Osnova Husein-pašine džamije je kvadratnog oblika. Dugačka je nešto više od 17 metara, široka 13m. Njen glavni centralni prostor nadvisuje kupola raspona 10,85m. Pored glavne ima i dvije male kupole. Na ulaznom dijelu nalaze se 4 mermerna stuba. Munare zidano od laporca, visoko je 42 metra. Od podnožja munareta do šerefeta ima 110 stepenica, pa se smatra da je ovo munare najvisočije na Balkanu. Na podnožju munare, gdje se munara odvaja od glavnog objekta, nalazi se tarih ispisan na spoljašnjem dijelu munare u krugu. Prevod tariha glasi: Dok postoji (džamija ili munare) /ona će biti očiti znak postojanja pravde, /dok je u uspravnom položaju,/jamac je Božijeg zakona.

O, ti koji otvaraš vrata-otvori nam najljepša vrata!
Kada se otvore, neka se zatvore oči neprijatelja-
Upravo kako stoji u suri:“Mi smo ti zaista otvorili”...
Uzvišeno djelo Husein-paše-otvori se ozari poput divotne ruže
Uz to, lijep hronostih obnove divne doline-
Prvi po hidžri, a drugi po finansijskoj godini, o voljeni!
Divno se obnovi ova kuća, Božje oko-kako se
Ozari ova divna i prelijepa bogomolja.

Ona je zaista remek djelo islamske kulture na Balkanu. U njoj se čuva rukopis Kur’ana koji predstavlja vrhunsko djelo islamske kaligrafije XVI vijeka. Prepisan je 987. godine, po hidžri, odnosno 1571. na zahtjev Husein paše. Džamija je pod zaštitom Zakona kao kulturno-istorijski spomenik.

Tekst pod naslovom 2. Husein-pašina džamija je preuzet iz knjige „Džamije u Crnoj Gori“, Bajro Agović, drugo dopunjeno izdanje, strana 258 - 267 izdavač: Almanah – Podgorica, 2022. godina